De Rotterdamse aanpak

Wat maakt de Rotterdamse aanpak onderscheidend en krachtig? Hoor meer van Karin Wolters, voormalig programma-manager EU-arbeidsmigratie, in dit audio-fragment.

De vraagstukken rond EU-arbeidsmigratie raken meerdere beleidsterreinen en vragen om een integrale aanpak. Rotterdam ontwikkelde hiervoor een werkwijze die aansluit bij de praktijk en leefwereld van arbeidsmigranten. Door concrete knelpunten als uitgangspunt te nemen, wordt zichtbaar hoe vraagstukken samenhangen. Deze aanpak leidde tot beter inzicht in de problemen en effectiever beleid.

Integraal werken vanuit de praktijk

De ervaringen en resultaten uit de praktijk bieden waardevolle input voor landelijke wetgeving, beleid en financiering. Knelpunten waar gemeenten tegenaan lopen kunnen worden geagendeerd en vertaald naar concrete voorstellen voor verbetering. Geef daarbij duidelijk aan welke wet- en regelgeving moet worden aangepast en welke landelijke ondersteuning nodig is. Zo kunnen succesvolle werkwijzen, zoals het lokale EU-Informatiepunt, met Rijksfinanciering ook in andere gemeenten worden toegepast. Op deze manier wordt bijgedragen aan blijvende verbeteringen in heel Nederland.

Draag bij aan landelijke wetgeving, beleid en financiering

Onderbouw met onderzoek

Over EU-arbeidsmigranten is vaak nog te weinig bekend. Onderzoek helpt om meer inzicht te krijgen. De ervaringen uit Rotterdam laten zien dat onderzoek naar hoeveel EU-arbeidsmigranten er in de eigen gemeente wonen helaas weinig houvast biedt: het blijft lastig om een volledig beeld te krijgen. Wel helpt onderzoek naar specifieke buurten en maatregelen om de problematiek en effect van de inzet beter te begrijpen en aan te pakken. Meer informatie op onderzoek010.nl, zoekterm arbeidsmigranten.

Goede samenwerking tussen gemeente, maatschappelijke organisaties, wijkpartners en werkgevers zorgt voor meer kennis, begrip en gedeelde verantwoordelijkheid. Door samen te werken ontstaat er een completer beeld van de situatie van arbeidsmigranten. Daardoor kunnen problemen sneller en beter worden aangepakt.

Investeer in samenwerking

Een meerjarig budget is belangrijk om de juiste mensen en middelen te kunnen inzetten. Denk bijvoorbeeld aan het financieren van centrale aansturing, voorlichting aan EU-arbeidsmigranten, strategische lobby en medewerkers van de EU-informatiepunten. Het biedt ook ruimte voor nieuwe (brug)functies, zoals een projectleider arbeidsuitbuiting, die de ketenaanpak optuigt en samenwerking met landelijke ketenpartners, zoals de Arbeidsinspectie, coördineert.

Werk met een meerjarig budget

Bestuurlijke steun helpt om aandacht te krijgen en te houden voor EU-arbeidsmigratie. Daarbij is het zichtbaar maken van de leefwereld en de uitdagingen van EU-arbeidsmigranten belangrijk. Bijvoorbeeld via persoonlijke verhalen, media-aandacht en werkbezoeken. Dat vergroot het begrip voor de problematiek en versterkt het draagvlak om samen in actie te komen.

Zorg voor steun van bestuurders en zichtbaarheid

Houd steeds voor ogen dat EU-arbeidsmigratie een blijvend vraagstuk is. Zorg dat succesvolle werkwijzen een vast onderdeel worden van de lijnorganisatie. De programmatische aanpak biedt hiervoor instrumenten, zoals werkinstructies, trainingen en plannen van aanpak. Wel blijft een centrale regierol en voldoende inzet op langere termijn nodig. Dat borgt de samenhang van de aanpak en voorkomt dat problemen opnieuw toenemen.

Streef naar duurzame verankering

Start met een tijdelijk programma waarin nieuwe werkwijzen kunnen worden ontwikkeld en getest. Betrek de lijnorganisatie en relevante ketenpartners vanaf het begin. Dat zorgt voor betrokkenheid en gedeelde verantwoordelijkheid.

Start met een programmatische aanpak

Wat zijn de overkoepelende lessen voor een gemeente bij het opbouwen van een integrale aanpak EU-arbeidsmigratie?

Van tijdelijk programma naar blijvende inzet

Lessen van de overkoepelende aanpak

De Rotterdamse aanpak is gebaseerd op drie pijlers: integraal werken, de mechanismen die deze werkwijze mogelijk maken en de verankering van succesvolle interventies in beleid en uitvoering.

Van signaal naar

structurele oplossing

Werkwijze in het kort

De Rotterdamse aanpak is erop gericht om succesvolle werkwijzen een vaste plek te geven in de gemeentelijke organisatie. Zoals bijvoorbeeld bij loketten, wijkteams, handhaving of welzijnsorganisaties. Zo blijft kennis behouden en worden goede oplossingen onderdeel van het dagelijkse werk.

Dit maakt dat (op termijn) een aparte aanpak voor EU-arbeidsmigranten niet meer nodig is. Hun vragen en behoeften worden - waar dat kan - meegenomen in de reguliere dienstverlening. De gemeente heeft werkwijzen uitgeschreven en vertaald naar trainingen en werkinstructies. Zo weten medewerkers - van baliepersoneel, wijkteams tot handhavers - hoe zij deze doelgroep het beste kunnen ondersteunen. Zij hebben de kennis en ervaring om passende hulp en ondersteuning te bieden.

Verankering

Interventies zijn in de praktijk getest, geëvalueerd en waar nodig aangepast, zodat zij goed aansluiten bij de leef- en werksituatie van EU-migranten. Dit gebeurde onder meer door deze te bespreken met migranten zelf en maatschappelijke organisaties.

Om de kloof tussen de praktijk en de generieke afdelingen te overbruggen, zijn brugfuncties gecreëerd. Zo werden nieuwe functies ingericht voor de ontwikkeling en uitvoering van specifieke taken, zoals de projectleider arbeidsuitbuiting en de medewerker van het EU-Infopunt.

Om de kloof tussen de praktijk en generieke afdelingen te overbruggen, zijn brugfuncties gecreëerd. Bijvoorbeeld nieuwe functies die nieuwe taken gingen opzetten, zoals de projectleider arbeidsuitbuiting en de EU-Infopunt medewerker.

Soms bleek het noodzakelijk om generiek beleid aan te scherpen of inzetafspraken vast te leggen in aanbestedingstrajecten, bijvoorbeeld met taalaanbieders en welzijnsorganisaties. Op deze manier zijn duurzame oplossingen ontwikkeld en vastgelegd die aansluiten bij de complexe leef- en werksituatie van arbeidsmigranten.

Integraal werken vertrekt vanuit de praktijk. Signalen van arbeidsmigranten, bewoners en (wijk)partners zijn daarbij het uitgangspunt. Vraagstukken rondom wonen, werk, zorg, registratie en leefbaarheid worden in samenhang met elkaar aangepakt.

Rotterdam werkt vanuit vier hoofdopgaven. Per opgave werkt de gemeente met een specifieke mix van maatschappelijke organisaties, toezichthouders en andere partners aan oplossingen en interventies.

Mechanismen

Integraal